1930 ‘lu Yıllarda Giyim- Kuşam

1930 ‘lu yılların silüetleri 
İnternette yaptığım araştırmalar sonucu Türkiye ‘de 1930 ‘lardan günümüze giyim – kuşam analizlerini elde ettim. Güncel moda, trend ve stil önerilerini paylaştığımız bloğumuza bu bilgileri eklemenin bizim gibi Moda ve Tekstil Tasarımı okuyan öğrencilere ışık tutacağına inanıyorum. 

1930’larda giyim-kuşam modası, 1929 krizinde yaşanan sıkıntılar doğrultusunda, sadelik sınırlarında kalmıştır. Kriz döneminin modası, kadını abartıdan uzak ve kadınsı, erkeği ise atletik sağlıklı ve erkeksi göstermiştir. 20’li yılların, erkeksi ‘A la garson’ modasından daha dişi görüntüler veren kadınlar, elbise kalıpları aracılıyla kalçalarını, göğüslerini, kısacası beden çizgilerini ortaya çıkartmışlardır.

Avrupa modasının yeni kadın imajında, kalem kaşlar,uzayan saçlar ve uzayan etek boyları vardı. Kadınların etek boylarındaki kısalık, 1960’lara kadar modayı terk etmiştir. Bacaklar kapanmış ancak, bu seferde sırtlar açılmaya başlamıştır. Avrupa modası giyim-kuşamda bu çizgiyi çizerken, Türk giyim-kuşam modası da Avrupa modasının yansıması olmuştur. Türk kadınları yeni Avrupa modasının getirdiği uzun boylu görünmenin güzelliğini fark etmiş ve bu görüntüyü yakalamak için, terzi kapıları çalınarak dikim hilelerine başvurulmuştur.


(Atatürk’le fotoğraf çektiren
Türk kızlarında dönemin modasının
en ince ayrıntılarına kadar
takip edildiğini görebiliyoruz
.)
1930’larda, çekilen sesli filmler, filmlerdeki kadın ve erkek yıldızların giyiniş tarzları tüm dünyada etkili olmuş ve hayranları tarafından taklit edilmişlerdir. Türkiye’de bu yenilikten etkilenmiştir. Her iki erkekten biri, ‘Menjou’ denilen stilde bıyık kullanmaya başlamıştır. Amerikalı erkekler arasında kullanılan en popüler giysi ürünü, pamuklu gömlek giymektir. Ceket ceplerine de kravatla aynı desende cep mendilleri kullanılırken, pantolonlarda bollaşma görülmüştür. Amerikan modası böyleyken, İngiltere’de tebeşir çizgili olarak tabir edilen takım elbiseler önem kazanmıştır. Amerikan aktörlerinin yani; Fred Astaire, Clark Cable, Cary Grant gibi Hollywood ünlüleri bu modanın müptelası olmuştur. Kadınlarda ise; Gloria Swanson, Joan Crawford, Marlene Dietrich, Greta Garbo gibi ünlü aktrislerin yaptıkları, tüm dünya da hatta ülkemizde de yakından takip etmişlerdir.Hollywood’un ünlü aktrisleri, modaya yön verme görevini aristokratların elinden almış, yeni modayı tüm dünyaya kendileri tanıtmışlardır. 1930 kadını, uzun etekli, erkeksi tayyörlü, kloş kenarlı fötr şapkası ile yalın bir figür çizerken, gece kıyafetlerinde, has ipekten vücudunu saran verev kesimli giysileri giymişlerdir. Kadınlar, Hollywood etkisi ile omuzları ve sırtı açıkta bırakan elbiseler kullanmışlardır. Omuzsuz (straprez) gece elbiseleri ve sırtlarda çaprazlar oluşturan modeller dönemin elbiselerinde en çok kullanılan unsurlar arasında yer almıştır.

Dönemin Terzileri

1930 yıllarında, Beyoğlu, başta İstanbul’un sonra Türkiye’nin moda merkezi durumuna gelmiştir. Avrupa eğitimi alan öğrenciler yurda döndüklerinde Beyoğlu’nda atölyelerini açarlardı. Öğrenilerek gelinen Paris ve Avrupa modası buradan Türkiye’ye yayılırdı. Cadde-i Kebir üzerinde bulunan ‘Mısırlı Han’, önemli terzilerin bulunduğu bir mekândı. Madam Fegara, Calibe Seyfettin, Yaman Uzun ve Eyüp Usta gibi ünleri Cadde-i Kebir’i çoktan aşmış isimler arasındadır.

Cemal Bürün

Cemal BÜRÜN

‘Cemal bey bizim yaptığımız inkılâbı siz giydirdiniz’ Mustafa Kemal Atatürk.
Cemal Bürün, Türkiye Cumhuriyetinin ilk Türk ve Müslüman terzisi olarak kabul edilmektedir.1905’de doğan Bürün, Atatürk’ün 1925’de kıyafet devrimini yapması ile oturduğu mahallenin kadınlarına manto dikerek işe başlamıştır. İlk atölyesini, Cadde-i Kebir’de Beyoğlu apartmanında açmış, ancak talebin çokluğunda daha sonra Mısırlı Handaki meşhur atölyesine geçmiştir. Mesleğinde kısa sürede parlayınca, moda merkezi haline getirmek istediği ‘Bürün’ apartmanını inşa ettirmiştir. Soyadını, bürünmekten gelen ‘Bürün’ kelimesi ile alır.Cemal bey, Türkiye’de düzenlenen defilelerde de öncü olmuştur. Atatürk döneminde Dolmabahçe Saray’ında düzenlediği defileden sonra AtaTürk ; ‘Cemal bey, bizim yaptığımız inkılâbı siz giydirdiniz’ demiştir. Atatürk’ün kız kardeşi ve ilk kadın milletvekilleri de Cemal beyin müşterisi olmuştur. Defilelerinde, ilk mankenleri Müslüman olmaya Türklerden oluşmuştur.Türk kadınları, mankenlik konusunda ilerleyen yıllarda aşama kaydedecek ve bu konuda eğitim almaya Mualla Özbek zamanında başlanacaktır.Cemal Bürün, meslektaşlarını kıskanmadan, yetenekli kişilerin de yükselmesi için öncü olmuştur. Mısırlı Han’daki atölyesi, bir okul niteliğinde ve 50 – 60 kişinin çalıştığı bir kurum olmuştur. 

Cumhuriyet Gazetesi Arşivi
Burada yetişen gençler, kendi atölyelerini kurmuş hatta Cemal beyin yetiştirdiği öğrencilerin çoğu, Paris’ten çağrılmış ve oradaki çeşitli atölyelerde çalışmaya başlamıştır. Cemal bey, her Paris’e gidişinde onu yüzlerce öğrencisi karşılamıştır.‘Günümüzün önde gelen modacılarından, Vural Gökçaylı ’da Cemal Bürün ‘ün atölyesinde yetişmiş ve mesleğinde kendisini ispat etmiş kıymetli bir şahsiyettir. O yıllarda, atölyesinin bir bölümünü boncuk işleme bölümü olarak ayırmış kendi özel tasarımlarını burada hayata geçirmeye çalışmıştır. Çizdiği desenlerin prototiplerini, kendi işlemiş diğerlerini, yanında çalışan kızlara işletmiştir. Dönemde hazır işlenmiş kumaş olamaması sebebiyle, kumaşlar elde işlenmiştir. Elbiselerin tasarımları Cemal beye aittir. Hazırladığı tasarımların aksesuarlarına kadar kendi ilgilenerek elbiselere özel hazırlatmıştır. Bürünün gelinlikleri drapeleri, farklı kalıplarla mantoları ve tayyörleri en çok beğenilen ve talep edilen bürün modelleri olmuştur. İlerleye yıllarda yaptığı kürk tasarımlar da ilgi görür. Yanında çalışan hanımlar da marifetlidir, şapkaların üzerine çiçekler yaparak tam donanımlı bir atölye kurdukları açıkça görülmektedir.Cemal beyin müşterisi şehir dışında ise, elbiseler özel olarak hazırlanır kutulara konarak bir eleman vasıtasıyla trenle yerlerine teslim edilirdi. Tüm bu çalışmalar 1925 sonrası, ayakları üzerinde durma çabası içindeki yeni Türkiye’de yapılması dikkat çekici olmuştur. Cemal bey, 1959 senesinde Hilton da yaptığı defilesinde kullandığı emprime kumaşlar, yeni kurulmuş olan Vakko firması tarafından renklendirilmiş ve desenlenmiştir. Cemal bey, yine bir ilke imza atarak defilesinin kumaşlarını tasarladığı gibi olması için bir firma ile ortaklaşa çalışmıştır.

09.06.1955 Milliyet Gazete
Arşivi

Selim EMRE
Selim Emre, 1934 yılında, Londra’daki ‘Tailor and Cutter Akademi’sine gitmiştir. Burada terzilik eğitimi almaya başlamış, ancak, bu bölümü monoton bulunca okulunun kadın kısmına geçmiştir. Bu branş aradığı heyecanı ona vermiştir.Londra’nın tanınmış terzihanesi ‘Piter and Piter’ de çalışmıştır. Bu firma, onu sık sık Paris’e göndermiş. Burada model seçme görevini kendisine vermiştir. Paris’i keşfeden Selim Emre’nin tek arzusu, Paris’te Rafael firmasında çalışmaktır. Tam amacına ulaşmak üzere iken, II. Dünya savaşı tedirginliği başlar ve ülkesine geri dönme kararı almıştır.1939 yılında, atölyesini açmıştır. Savaş döneminde kısır döngüye giren modelleri kullanmayarak, kendi Türk zevkine uygun Türk tarzında modeller yapmaya başlamıştır. İlk yaptığı derviş modeli ise büyük ilgi görmüştür.İlk defilesinde 30 parça ürün sunan Selim Emre, defile sonunda büyük ve olumlu tepkiler almıştır. Bir modelini sadece beş kere kopya eden Emre, ürünlerinin aynısını defile sonucu her yerde görünce şaşkınlığa uğramıştır. Avrupa eğitimi alan bir terzinin, kimsenin modelini taklit etmeyip kendi modellerini yaratması ve tasarım ahlakına uygun davranması normal bir davranıştır. Ancak günümüzün de sıkıntısı olan bu durum neredeyse kanıksanmıştır. Oysa bu tutum dönemin eğitimli terzisine yanlış bir davranıştır. Bu olay sonucu, daha çok yabancılarla çalışan Emre, hiçbir zaman taklit bir elbise dikmediğini, tamamen bünyesinde ürettiği modellerle müşterilerini giydirdiğini belirtmiştir Tasarım konularını günlük yaşamdan alan Emre, Rus ordusu başbakanı Mareşal isminden bir model üretmiştir. O dönemde Tramvay raylarının gelmediği haberi manset olunca Emre bu haberdenise ‘şişli-tünel’ isimli bir çalışmanın isimli bir elbise tasarlamıştır.

Reklamlar

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s